Tahkim Usulu
Uygulama Alanı
Madde 1. - Bir uyuşmazlığın tarafları arasında yapılan anlaşma ile, bu uyuşmazlığın Ankara Tahkim ve Arabuluculuk Merkezi Tahkim Kurallarına göre tahkim yoluyla çözüleceği kararlaştırılmışsa, uyuşmazlık bu rehberdeki kurallar uygulanarak çözülür. Taraflar aksini kararlaştırmadıkça, uyuşmazlığa, tahkim yargılamasının başladığı tarihte yürürlükte olan tahkim kuralları uygulanır.
Hakemlerin Seçimi
Madde 2. Taraflar hakemlerin seçilmesinde ve atanmasında serbesttirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, hakem heyetinin başkanı veya atanan tek hakem hukukçu olacaktır. Merkez, taraflarca talep edilmesi halinde hakem seçiminde tavsiyelerde bulunacaktır.
Hakemlerin Sayısı
Madde 3. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, hakem heyeti üç hakemden oluşur.
Dilekçeler ve Dilekçelere Eklenecek Belgelerin Suretleri
Madde 4. 134.- Hakem yargılamasında kullanılacak olan her türlü dilekçe ve ilgili belgeler, hakem ve taraf sayısının toplamı kadar olmalı ve dilekçelerin Merkeze ibrazı gerekliyse dilekçelere bir nüsha daha eklenmelidir.
Tebligat
Madde 5. İddia ve ya savunmaları içeren bütün dilekçeler noter, iadeli taahhütlü mektup, kurye, faks veya tebligatın karşı tarafça alındığını belgeleyen diğer vasıtalarla tebliğ edilmelidir. Diğer bütün dilekçelerin, her türlü vasıta kullanılarak tebliği mümkündür. Hakem heyetine sunulan her türlü dilekçe bilgi ve bunların ekleri aynı zamanda uyuşmazlığın diğer tarafına ve Merkez sekreteryasına bildirilecektir. Hakem heyetince taraflara gönderilen belgelerin bir nüshası Merkeze de gönderilecektir. Taraflarca, hakem heyetince veya Merkez tarafından yapılacak olan her türlü tebligat, muhatabın bilmen en son adresine yapılır. Taraflardan birinin veya taraflar adına tebligatı kabule yetkili olan kişinin yerleşim yeri belli değilse noter, iadeli taahhütlü mektup,kurye, faks veya tebligatın muhatapça alındığını belgeleyen diğer bir vasıtayla usulüne uygun olarak yapılan her türlü tebligat, muhatabın bilinen en son adresinde muhatapça ne zaman tebellüğ edilebilecek idiyse, o tarihte muhataba yapılmış sayılır. Bu maddenin birinci fıkrasına göre tebliğ edilen dilekçeler muhatapça başka bir yolla alınmışsa tebligat, muhatabın ilgili dilekçeyi aldığı gün yapılmış sayılır. Taraflar vekil tayin etmişse, tebligat vekile yapılır. Tahkim kurallarında belirlenmiş olan süreler, tebligatın yapıldığı veya bu maddenin üçüncü fıkrasına göre yapılmış sayıldığı günü takip eden ilk iş gününden itibaren işlemeye başlar. Sürelerin hesabında tatil günleri de hesaba katılır. Sürenin son günü tatile rastlarsa, süre tatili takip eden ilk iş günü mesai saati bitiminde sona erer.
Tahkimin Başlatılması
Madde 6- Davacı, tahkim talebini içeren dava dilekçesini Merkez sekreteryasına ibraz edecektir. Dava dilekçesinin Merkez sekreteryasına ibraz edildiği tarihte tahkim usulü başlamış sayılır.
Dava dilekçesi şu bilgileri içermelidir:
1) Tarafların ad, soy ad ve adresleri,
2) Açık ve muayyen bir şekilde talebin ve dava konusunun miktarı,
3) Talebin (veya taleplerin) dayanağını oluşturan maddî vakıaların ve uyuşmazlığın içeriğinin anlatılması,
4) Taraflar arasında yapılmış olan tahkim sözleşmesi ve ilgili diğer sözleşmeler hakkında bilgi,
5) Taraflarca hakemin veya hakem heyeti üyelerinin tayin edilmesi veya hakem sayısı ile hakemlerin seçilmesi için gerekli olan bilgiler,
6) Tahkim yeri, uygulanacak hukuk ve tahkim dili hakkında bilgi. Dava dilekçesi gerekli unsurları taşımıyorsa veya gerekli sayıda suret içermiyorsa, Merkez sekreteryası eksikliklerin tamamlanması için davacıya belirli bir süre verir. Davacı, kendisine verilmiş olan bu sürede dava dilekçesindeki eksiklikleri tamamlarsa tahkim usulü bu maddenin birinci fıkrasının ikinci cümlesine göre başlamış sayılır; aksi halde, davacının yeniden talepte bulunma hakkı saklı kalmak üzere dosya kapatılır.
Tahkim Usulünde Masraflar
Madde 7.- Davacı dava dilekçesinin ibrazı ile, dilekçenin ibraz edildiği tarihte yürürlükte olan masraf tarifesine göre idari ve hakem ücretini karşılayacak geçici bir avansı Merkez sekretaryasına ödemelidir. Merkez sekreteryası idarî masrafların ve geçici avansın ödenmesi üzerine davacıya bir makbuz verir. Davacı ödemeyi yapmamışsa, ödemede bulunması için kendisine bir süre verilir. Davacıya verilen bu süre haklı nedenlerin varlığı halinde uzatılabilir. Davacı, Merkezce kendisine verilen sürede masrafları ve avansı ödemezse, davacının yeniden talepte bulunma hakkı saklı kalmak üzere dosya kapatılır.
Dava Dilekçesinin Davalıya Tebliği
Madde 8.- Merkez sekreteryası dava dilekçesini derhal davalıya tebliğ eder. Merkez sekreteryası bu tebliği, 6. maddeye göre verilecek olan dava dilekçesi ve eklerinin gerekli sayıdaki suretlerinin ibraz edilmiş ve 9. madde uyarınca gerekli ödemenin yapılmış olması şarlarına bağlaya bilir.
Cevap Dilekçesi
Madde 9- Hakem heyetinin 2. maddeye göre oluşturulmasından sonra, hakem heyeti davalıya cevap dilekçesini ibraz etmesi için yirmi günlük bir süre tanır. Bu sürenin belirlenmesinde davalının dava dilekçesini tebellüğ ettiği tarih dikkate alınır. İşin mahiyeti itibari ile cevap dilekçesinin tayin olunan sürede verilmesinin zor olduğu veya istisnai durumlar nedeni ile mümkün olmadığı anlaşılırsa davalıya yeni bir süre verilir ve bu durum derhal davacıya bildirilir. Cevap dilekçesi 8. maddede yer alan kayıtlardan başka davalının açık savunmasını ve davacının iddia ettiği her bir vakıa hakkındaki cevabını içermelidir. Merkez sekretaryasına sunulacak olan cevap dilekçesi, 6. maddede belirtilen sayıda cevap dilekçesiyle, dilekçeye ekli evrakın bir sureti sekreterya tarafından davacıya tebliğ edilecektir.
Karşılık Dava
Madde 10.- Davalı karşılık dava açmak istiyorsa bunu hakem heyeti önünde, sekreteryaya vereceği cevap dilekçesi ile açmalıdır. Karşılık dava dilekçesi, davalının dayandığı vakıaları, uyuşmazlığın özelliklerini ve talep sonucunu açık bir şekilde içermelidir. Davacı, sekreterya tarafından kendisine tebliğ edilen karşılık dava dilekçesine yirmi gün içinde cevap (replik) vermelidir. Sekreterya replik dilekçesi için davacıya ek süre verebilir. Karşılık davanın kabul edilebilirliği hakkında karar verme yetkisi hakem heyetine aittir. Karşılık dava açılması halinde davalı (karşılık davacı), muhakemenin başladığı tarihte yürürlükte olan ücret tarifesine göre belirlenecek olan idari harcı Merkeze yatırır. Merkez sekreteryası davalıya, bu idarî harca karşılık makbuz verir. Ödeme henüz yapılmamışsa, ödeme için davalıya bir süre verir. Eğer ödeme, bu süre içinde yapılmazsa, karşı iddiada bulunulmamış sayılır. Merkezin idari harcın ödenmesi için verdiği süre makul nedenlerin varlığı halinde uzatılabilir. Merkez sekreteryası karşılık dava dilekçesini davacıya ve hakem heyetine derhal tebliğ eder. Merkez sekreteryası, karşılık dava dilekçesinin tebliğini karşılık davanın ve eklerinin madde 4'te istenen sayıda kopyasının davanın taraflarına verilmiş olması şartına bağlayabileceği gibi bu maddenin 1. fıkrasında belirtilen ödemenin yapılması şartına da bağlayabilir.
Üç Üyeli Hakem Heyeti
Madde 11.- Dava dilekçesinin tebliğini takiben, Merkez sekreteryası davalıdan bir hakem adayı seçmesini ister. Dava dilekçesinin davalıya tebliğini takip eden otuz gün içinde davalı seçtiği hakem adayını Merkeze bildirmezse davacı, Merkez tarafından bir hakem adayı belirlenmesini isteyebilir. Merkez sekreteryası bu otuz günlük süreyi talep üzerine uzatabilir. Aday gösterme işlemi, bu otuz günlük sürenin bitmesinden sonra yapılmış olsa bile, davacının, Merkezden, bir aday gösterilmesini istemesinden önce Merkeze ulaştığı taktirde zamanında yapılmış sayılır. Merkez sekreteryası, tarafların hakemlerini atama kararını öğrendikten sonra bu karan veren taraf, hakem adayı ile ilgili olarak yapmış olduğu seçimiyle bağlıdır. Taraflarca atanan iki hakem, hakem heyetinin başkanını seçerler ve gecikmeksizin Merkez sekreteryasım bundan haberdar ederler. Hakemler bu seçimi yaparken, tarafların yapmış olduğu önerileri dikkate almalıdırlar. Merkez sekreteryasınca, hakemlerden hakem heyeti başkanının seçilmesi konusunda talepte bulunulmasından itibaren otuz gün içinde hakemler bir başkan seçip bunu Merkeze bildirmezlerse, hakem heyeti başkanı Merkez tarafından belirlenir. Hakem heyetinin başkanı otuz günlük süre geçtikten sonra, fakat tarafların Merkezden hakem heyeti başkanının atanmasını istemesinden önce seçilmiş ve Merkeze bildirilmişse, seçim zamanında yapılmış sayılır. Davacı veya Davalı Tarafta Birden Çok Kişi Bulunması Madde 12.- Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça birden çok davacı, dava dilekçelerinde bir hakemi ortaklaşa aday göstereceklerdir. Eğer dava dilekçesinde iki ya da daha fazla davalı belirtilmişse, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça davalılar dava dilekçesini tebellüğ etmelerinden itibaren otuz gün içinde ortaklaşa olarak bir hakem gösterirler. Eğer davalılar iddia dilekçesini farklı tarihlerde tebellüğ etmişlerse, bu süre, dilekçeyi sonraki tarihte tebellüğ etmiş olan davalıya göre hesaplanır. Merkez sekreteryası bu süreyi uzatabilir. Taraflar aksini kararlaştırmamışlarsa davalılar otuz günlük süre içinde bir hakem üzerinde anlaşamazlarsa, Merkez, taraflara danıştıktan sonra iki hakemi aday olarak gösterir. Davacı tarafça yapılmış bir tercih, Merkezin hakem seçimiyle iptal edilmiş olur. Taraflarca ya da Merkez tarafından belirlenen hakemler hakem heyetinin başkanını seçerler. 12. maddenin 2. fıkrası hükmü, taraflardan birinin talebi üzerine işin mahiyetine uygun düştüğü ölçüde burada da uygulanır. Çok taraflı davanın kabul edilebilirliğine hakem heyeti karar verir.
Tek Hakem
Madde 13.- Hakem heyeti tek bir hakemden oluşuyorsa ve taraflar, davalının dava dilekçesini tebellüğ etmesinden itibaren otuz gün içinde hakem seçimi konusunda bir anlaşmaya varamazlarsa, tek hakem Merkez tarafından belirlenir.
Tarafsızlık ve Bağımsızlık
Madde 14.- Hakemler tarafsız ve bağımsız olmalı, görevlerini bilgi ve kabiliyetlerinin elverdiği en iyi şekilde yapmalı ve hiç kimseden herhangi bir emir almamalıdırlar. Hakemler, ATAM’ın hakemler için belirlediği etik kurallara uygun hareket etmelidirler.
Hakem Olarak Görevlendirilmeyi Kabul
Madde 15 - Hakem adayı olarak belirlenen kişiler gecikmeksizin görevi kabul ettiklerini Merkez sekreteryasına bildirmelidir ve bunu yaparken de taraflarca üzerinde anlaşılmış özellikleri taşıyıp taşımadıklarını açıklamalıdırlar. Bu kişiler, tarafsızlık ve bağımsızlıklarından şüphe edilmesine neden olabilecek her durumu açıklamak zorundadırlar. Merkez sekreteryası da buna göre tarafları bilgilendirir. Hakemin açıklamalarından, onun tarafsızlığına, bağımsızlığına ya da belirlenen özellikleri taşıdığına dair şüphe edilecek durumlar ortaya çıkarsa, Merkez sekreteryası taraflara belli bir süre içinde bu konuda düşünmek ve karar vermek için süre tanır. Bir hakem tarafsızlığına ve bağımsızlığına ilişkin şüphe oluşturabilecek durumları taraflara ve Merkez sekreteryasma tahkim süreci boyunca da açıklayabilir.
Hakemlerin Merkezce Onaylanması
Madde 16- Merkez sekreteryası hakemin kabul beyanını alır almaz, eğer hakemin tarafsızlığından, bağımsızlığından ya da belirlenen niteliklere uygunluğundan şüphe edilmesini gerektirecek durumlar yoksa ya da 15. maddenin 2. fıkrasında belirtilen sürede taraflardan hiçbiri o hakemin onaylanmasına itiraz etmezse, Merkez teklif olunan hakemi onaylayabilir. Diğer tüm hallerde, Merkez teklif olunan hakemin onaylanmasına karar verir. Hakemlerin teyidini takiben hakem heyeti teşekkül etmiş olur. Merkez sekreteryası, tarafları, hakem heyetinin oluşumu hakkında bilgilendirir.
Hakemin Reddi
Madde 17- Bir hakem ancak tarafsızlığından ve bağımsızlığından haklı olarak şüphe edilmesini gerektirecek durumların varlığı ya da taraflarca belirlenen özellikleri taşımaması durumunda reddedilebilir. Bir taraf kendi seçtiği ya da seçimine katıldığı hakemi ancak seçimin yapılmasından sonra öğrendiği sebeplerle reddedebilir. Red, 16. maddenin 3. fıkrasına göre hakem heyetinin teşekkülü için yapılan tekliften ya da tarafın red sebebini öğrendiği tarihten itibaren iki hafta içinde Merkez sekreteryasına yazılı olarak bildirilir. Merkez sekreteryası, hakemleri ve diğer tarafı bu durumdan haberdar eder ve reddedilen hakemlerle diğer tarafın red talebi hakkında cevap vermeleri için uygun bir süre tayin eder. Eğer belirlenen bu süre içinde reddedilen hakem çekilmezse ya da diğer taraf red talebini kabul etmezse, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça reddeden taraf, iki hafta içinde hakem heyetinden red konusunda bir karar vermesini isteyebilir. Eğer diğer taraf red talebini kabul ederse veya reddedilen hakem görevinden çekilirse ya da red başvurusu haklı görülürse, reddedilen hakem yerine başka bir hakem aday gösterilir. 10. madde ile 16. madde, bu yedek hakemin atanmasında ve onaylanmasında işin mahiyetine uygun düştüğü ölçüde uygulanır.
Hakemin Değiştirilmesi
Madde 18- Eğer bir hakem hukuken veya fiilen görevlerini yerine getiremez duruma düşerse ya da başka sebeplerle görevini ifa edemezse, görevinden çekilmesiyle ya da tarafların hakemin görevinin sona ermesi konusunda anlaşması üzerine hakemin görevi sona erer. Eğer hakem görevden çekilmezse ya da taraflar hakemin görevinin sona ermesi konusunda anlaşamazlarsa, taraflardan her biri Merkezden görevin sona ermesi hakkında karar verilmesini isteyebilir. Hakemlerden birinin yukarıda sayılan nedenlerle görevini yapamayacak duruma gelmesi halinde, Merkez, tarafların, ilgili hakemin ve hakem heyetinin diğer üyelerinin görüşlerini aldıktan sonra, bu hakemin yerine re'sen başka bir hakem atayabilir ve kararını taraflara tebliğ eder. Hakem heyeti, yeniden oluştuğunda, tarafların görüşlerini aldıktan sonra önceden yapılmış olan usul işlemlerinin ve yargılamanın yenilenip yenilenmeyeceğine karar verir. Eğer hakemin görevi sona ererse başka bir hakem tayin edilir. 10. madde ile 16. madde bu hakemin aday gösterilmesinde ve onaylanmasında da işin mahiyetine uygun düştüğü ölçüde uygulanır. Eğer, bu maddenin l. fıkrası veya 17. maddenin 2. fıkrası uyarınca bir hakem çekilirse ya da taraflardan biri hakemin görevinin sona ermesini kabul ederse bu, bu maddenin 1. fıkrasında ya da 18. maddenin 2. fıkrasında bahsedilen sebeplerin geçerliliğinin kabulü anlamına gelmez.
Geçici Hukukî Himaye Tedbirleri
Madde 19- Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, hakem heyeti taraflardan birinin talebi üzerine, uyuşmazlığın konusuyla ilgili olarak, gerekli görülen her türlü geçici hukukî himaye tedbirini alabilir. Hakem heyeti, talepte bulunan taraftan bu tedbire ilişkin uygun bir teminat göstermesini isteyebilir. Tahkim yargılamasından önce veya tahkim yargılaması sırasında, taraflardan birinin mahkemeye başvurarak uyuşmazlık konusu hakkında bir geçici hukukî himaye tedbiri talep etmesi, tahkim anlaşmasına aykırılık teşkil etmez. Böyle bir durumda, alman geçici hukukî himaye tedbiri hakkında Merkeze bilgi verilmesi gerekir. Merkez de bu durumu hakem heyetine bildirir.
Tahkim Yeri
Madde 20- Taraflar tahkim yerine ilişkin bir anlaşmaya varamazlarsa, bu husus hakem heyetince kararlaştırılır. Bu maddenin 1. fıkrasına halel gelmeksizin, hakem heyeti, taraflarca aksi kararlaştırılmamışsa tanıkları, bilirkişileri veya tarafları dinlemek, kendi üyeleri arasında müzakerelerde bulunmak ya da gayrimenkuller, belgeler ve davanın karara bağlanması için önemli olan diğer şeyler hakkında keşif yapmak amacıyla uygun gördüğü herhangi bir yerde duruşma için toplanabilir.
Tahkimin Dili
Madde 21 - Taraflar, tahkim yargılaması sırasında kullanılacak dili ve ya dilleri belirlemekte özgürdürler. Bu tür bir anlaşma yapılmamışsa, hakem heyeti tahkim sırasında kullanılacak dili veya dilleri belirler. Aksi kararlaştırılmamışsa, bu anlaşma ya da belirleme, tarafların her türlü dilekçesinde, hakem heyetinin her duruşmasında, her kararında ve diğer tebligatında uygulanır. Hakem heyeti, bilirkişi raporlarına ve diğer yazılı delillere, taraflarca üzerinde anlaşılan ya da hakem heyetince belirlenen dil veya dillerdeki tercümelerinin eklenmesini emredebilir.
Uygulanacak Hukuk
Madde 22- Hakem heyeti, uyuşmazlık hakkında karar verirken taraflarca uyuşmazlığın esasına uygulanmak üzere seçilen maddî hukuku esas alır. Bir hukukun ya da bir devletin hukuk sisteminin uygulanmasına yönelik olarak taraflarca yapılan herhangi bir belirleme, aksi kararlaştırılmadıkça, o hukukun kanunlar ihtilafı kurallarına değil maddî hukukuna yapılmış bir atıf olarak kabul edilir. Tarafların uygulanacak maddî hukuku belirlememiş olmaları halinde, hakem heyeti, tahkim yargılamasının konusuyla en çok ilgili olan ülkenin maddî hukukunu uygular. Hakem heyeti ancak tarafların açıkça yetkilendirilme si halinde hakkaniyete göre ya da dostane arabulucu olarak karar verebilir. Taraflar hakem heyetini, nihai karar verilinceye kadar yetkilendirebilirler. Her durumda hakem heyeti, esas sözleşme hükümlerine göre karar verir ve işleme uygulanabilecek ticarî teamülleri dikkate alır.
Usul Kuralları
Madde 23- Tahkim yerinde yürürlükte olan ve tarafların tahkim usulüne ilişkin olarak uymak zorunda bulundukları kanun hükümleri, burada yer alan tahkim kuralları ve eğer varsa, taraflarca kararlaştırılmış ek kurallar tahkim yargılamasında uygulanır. Aksi halde, hakem heyeti usul kurallarım belirlemede tam yetkilidir. Hakem heyeti, tarafların uyuşmazlık konusu vakıalarla ilgili bütün beyanlarım ve çözüm önerilerim dinler. Hakem heyeti başkanı, bu işlemlerin yapılmasını bizzat gözetir. Hakem heyetinin diğer üyelerince bu yönde yetkilendirilmesi halinde, hakem heyeti başkanı usule ilişkin münferit sorunlar hakkında tek başına karar verebilir.
Hakem Ücretinde Avans
Madde 24- Hakem heyeti, tahkim usulüne devam edilebilmesi için, tahmin edilen ücretine yönelik olarak kendisine avans ödenmesini ön şart olarak belirleyebilir. Hakem heyeti, tarafların her birinden avansın yarısını ödemelerini istemelidir. Avans miktarının belirlenmesinde hakemlerin toplam ücretleri, yapılması talimin edilen geri ödemeler, idarî giderler ve ödenmesi gereken vergiler göz önünde bulundurulacaktır. İddiada bulunan tarafından 7. maddenin 1. fıkrasına göre ödenen geçici avans, iddiada bulunanın payına düşen avans miktarına mahsup edilecektir.
Tahkim Yargılamasının Yürürlükte Olan Kanunlara Uygun Olarak Görülmesi
Madde 25- Taraflara tahkim yargılaması boyunca eşit davranılacaktır. Taraflara, yargılamanın her safhasında iddialarını ve savunmalarını sunmaları için yeterli Ölçüde imkân verilecektir. Delil toplanmasını amaçlayan bütün hakem heyeti toplantıları taraflara uygun bir süre önce duyurulacaktır. Tarafların yargılama sürecinde avukatla temsil haklan vardır. Tarafların hakem heyetine sundukları bütün dilekçeler, belgeler ve diğer deliller karşı tarafa bildirilecektir. Hakem heyeti kararında dayanak olarak alınan bilirkişi raporları ve diğer deliller de her iki tarafa bildirilecektir.
Vakıaların Tespiti
Madde 26 - Hakem heyeti, uyuşmazlığın gerekli kıldığı vakıaları bizzat tespit edecektir. Hakem heyetinin bu amaçla düzenleme yapma, tarafları, tanıkları ve bilirkişileri dinleme ve gerekli belgelerin ibrazını isteme konularında takdir yetkisi vardır. Hakem heyeti, delillerin kabulü için tarafların yapacakları başvurularla bağlı değildir. Taraflarca aksi kararlaştırılmış olmadıkça, hakem heyeti, kendi belirleyeceği özel konularda rapor almak için bir veya birden fazla bilirkişi atayabilir. Hakem heyeti, taraflardan birinin dava konusuyla ilgili olan bilgilerdeki uzmanlığına başvurabilir veya hakem heyetince incelenmesi için ilgili belgelerin veya şeylerin hakem heyetine sunulmasına izin verilmesini isteyebilir. Hakem heyeti, yargılamanın her aşamasında gerek gördüğü konularda tarafların yeni deliler sunmasına karar verebilir. Hakem heyeti, yargılama boyunca gizliliğin korunmasını sağlayacak tedbirleri alabilir. Taraflarca aksi kararlaştırılmış olmadıkça, taraflardan birinin talebi veya hakem heyetinin gerekli görmesi halinde, bilirkişi, yazılı veya sözlü raporunu teslim ettikten sonra, tarafların kendisine soru sorabileceği hususlar ve ihtilaflı konular hakkında “bilirkişi- tanıklık” yapacağı bir duruşmaya katılabilecektir.
Duruşma
Madde 27- Tahkim sözleşmesine bağlı olarak hakem heyeti, duruşma yapılmasına veya davanın dosya üzerinden sonuçlandırılmasına karar verir. Taraflar duruşma yapılmayacağını kararlaştırmamışlarsa hakem heyeti, yargılamanın gerekli gördüğü herhangi bir aşamasında, taraflardan birinin talep etmesi halinde duruşma yapılmasına karar verebilir. Böyle bir durumda duruşma tarihi ve yeri hakem heyetince belirlenir. Duruşmaları yürütmek ve duruşma disiplinini sağlamak hakem heyetinin görevidir. Duruşmada taraflar, taraf temsilcileri ve hakem heyetince varlığına izin verilen kişiler dışında davayla ilgisi olmayan kişilerin bulunmasına izin verilmeyecektir.
Tutanaklar
Madde 28- Duruşma esnasında yapılan işlemler, beyanlar ve verilen kararlar tutanağa geçirilecektir.. Tutanaklar taraflarca ve hakem heyeti başkanınca imzalanacaktır. Taraflardan her biri tutanaklardan birer suret alabilir.
Taraflardan Birinin Yargılamada Bulunmaması
Madde 29- Davalı taraf savunmasını 9. maddeye göre belirlenen süre içinde bildirmezse hakem heyeti, davalının davayı inkâr ettiğini kabul ederek yargılamaya devam eder. Taraflardan biri heyetçe davet edildikten sonra duruşmada bulunmazsa veya kendisine verilen sürede delillerini sunmazsa, hakem heyeti yargılamaya devam edebilir ve kararı önceden ileri sürülen delillere göre verir.
Yargılamanın Bitirilmesi
Madde 30- Hakem heyeti, tarafların iddia ve savunmalarını sunmakta yeterli imkâna sahip olduğuna inandığı takdirde yargılamanın bittiğini taraflara bildirir. Bundan sonra hakem heyetince talep edilmesi dışında, tarafların dava konusuyla ilgili olarak verecekleri dilekçeler reddedilebilecektir.
Uyuşmazlığın Diğer Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Usulleri Kullanılarak Çözülmesi
Madde 31- Hakem heyeti, yargılamanın her aşamasında, uyuşmazlığın arabuluculuk ve diğer alternatif uyuşmazlık çözüm usulleri kullanılarak dostane yollarla çözümünü teşvik edebilir ve bu amaçla girişimlerde bulunabilir. Tahkim yargılaması sırasında taraflar uyuşmazlığı, diğer alternatif uyuşmazlık çözüm usullerini kullanarak çözerlerse hakem heyeti yargılamayı bitirecektir. Taraflarca talep edilmesi ve içeriğinin kamu düzenine aykırı olmaması halinde hakem heyeti, tarafların üzerinde anlaştığı çözüm şeklini hükme geçirebilir. Böyle bir hüküm, davada verilen diğer hükümlerle aynı etkiye sahip olacaktır. Bu halde verilecek hüküm 33. maddeye göre yazılacak ve bunun bir hakem hükmü olduğu belirtilecektir.
Hakem Hükmünün Verilmesi
Madde 32- Hakem heyeti, yargılamayı hızlı bir şekilde yürütmeli ve makul bir süre içinde hükmünü vermelidir. Hakem heyeti hükmün verilmesinde tarafların talepleriyle bağlıdır. Taraflarca aksi kararlaştırılmış olmadıkça, hakem heyetinin birden fazla hakemden oluşması durumunda, hüküm çoğunluk kararıyla verilebilecektir. Taraflarca aksi kararlaştırılmış olmadıkça, hakemlerden birinin oylamaya katılmak istememesi halinde kalan hakemler, oylamaya katılmayı reddeden hakem olmadan hükmü verebilirler. Bu durumda kalan hakemler oy çokluğu ile karar alacaklardır. Taraflara, oylamaya katılmayı reddeden hakem olmaksızın karar alınmasındaki amaç yazılı olarak bildirilecektir. Diğer kararlarda, oylamaya katılmayı reddetme kararından sonra taraflar bu durum hakkında bilgilendirilirler.
Hüküm
Madde 33- Hüküm yazılı olarak verilir ve hakem ya da hakemler tarafından imzalanır. Birden fazla hakemin görev aldığı tahkim usulünde, eksik olan imzaların hükümde bulunmama sebebinin açıklanması şartıyla, hükmü hakem heyetinin çoğunluğunun imzalaması, yeterlidir. Hüküm, tahkim usulündeki tarafların tam kimliklerini, yasal temsilcilerim ve hükme katılan hakemlerin isimlerini içermelidir. Taraflar gerekçe gösterilmemesi konusunda anlaşmış olmadıkça veya hüküm 31. maddenin 2. fıkrasına göre üzerinde anlaşılmış bir hüküm olmadıkça, hükmün verilemesine temel teşkil eden gerekçeler hükümde belirtilmelidir. Hüküm, hükmün verildiği tarihi ve 20. maddeye göre tespit edilen tahkim yerini belirtmelidir. Hükmün belirtilen bu tarihte ve bu yerde verildiği kabul edilir.
Yargılama Giderleri
Madde 34- Taraflarca aksi kararlaştırılmış olmadıkça, hakem heyeti vereceği hükümde hangi tarafın yargılama giderlerinden sorumlu olacağını belirtir. Tahkim giderleri taraflarca karşılanan giderler, hakem ücretleri, idarî masraflar ve bilirkişi ücretleri gibi yargılama giderlerini kapsar. Kural olarak, davayı kaybeden taraf yargılama giderlerini öder. Hakem heyeti davanın durumunu göz önüne alarak ve özellikle, tarafların davada kısmen haklı kısmen haksız olmaları halinde, taraflardan her birinin kendi giderlerine katlanmasına veya yargılama giderlerinin taraflar arasında eşit olarak paylaştın imasına karar verebilir. Sabit olarak belirlenmiş tahkim giderlerinin ödenmesi için hakem heyeti, taraflardan her birinin sorumlu olduğu miktara karar verir. Tahkim giderleri sabit olarak belirlenmemişse veya sadece tek seferde belirlenebiliyorsa talikim usulü sona erdirilir. Bu karar ayrı bir hüküm şeklinde alınabilir. Bu maddenin l, 2 ve 3. fıkraları, yargılamanın hakem karan olmaksızın sonuçlanması halinde, tarafların yargılama giderleri üzerinde anlaşmaya varamamaları şartıyla işin mahiyetine uygun düştüğü ölçüde uygulanır.
Hükmün Tebliği
Madde 35- Hakem heyeti hükmün aslını yeterli sayıda yazarak hazırlamalıdır. Merkez sekreteryası hükmün asıllarından bir tanesini dava dosyasında saklar ve diğerlerini gecikmeksizin taraflara tebliğ eder. Tahkim usulünün gerektirdiği yargılama giderlerinin ödenmemiş olması halinde, bu giderlerin Merkeze tam olarak ödenmesine kadar hükmün taraflara tebliği ertelenebilir.
Hükmün Yorumu ve Düzeltilmesi
Madde 36- Taraflardan her biri hakem heyetinden; -Hükümdeki herhangi bir yazı ve hesap hatasının veya benzeri diğer bir hatanın düzeltilmesini,
-Hükmün belirli bir kısmının yorumlanmasını,
-Tahkim yargılamasında ileri sürülen, ancak hükümde cevapsız bırakılan talepler
hakkında ek bir karar verilmesini, isteyebilir.Taraflarca aksi kararlaştırılmış olmadıkça, bu istekler hükmün öğrenilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılır. İsteğin bir kopyası Merkez sekreteryasma posta ile gönderilmelidir.
Hakem heyeti düzeltmeyi veya yorumu otuz gün içinde yapmalı ve gerekiyorsa ek karan altmış gün içinde vermelidir..
Hakem heyeti hükmün düzeltilmesine re'sen de karar verebilir. 32, 33 ve 35. maddeler hükmün düzeltilmesi veya yorumlanması veya ek karar alınması durumunda da uygulanır.Hakem Heyetince Verilen Hükmün Etkisi
Madde 37- Hüküm nihaî olup tarafları bağlayıcı niteliktedir. Taraflar hükmün icrasını önceden kabul etmiş sayılırlar.
Yargılamanın Sona Ermesi
Madde 38- Tahkim yargılaması hükmün verilmesiyle, bu maddenin 2. fıkrasına uygun olarak hakem heyetinin kararıyla veya bu maddenin 3. fıkrasına uygun olarak Merkez sekreteryasının kararıyla sona erer. Hakem heyeti aşağıdaki hallerde tahkim yargılamasının bitirilmesine karar verebilir: 1) Davalının itirazı olmaması halinde davacı davasını geri aldığında ve hakem heyeti hükmü vermekte davacının kanuna uygun bir yararının bulunduğunu tespit ettiğinde, 2) Taraflar tahkim yargılamasını bitirmeye karar verdiklerinde, 3) Hakem heyetince istenilmesine rağmen, tarafların tahkim yargılamasını takip etmemesi veya yargılamanın devamının başka bir nedenden dolayı imkânsız hale gelmesi durumunda. Belirtilen süre içinde bir hakem görevlendirilmez ve taraflardan biri Merkezden hakem atanmasını talep etmezse, Merkez sekreteryası taraflara danıştıktan sonra tahkim yargılamasını sona erdirebilir.
Hakem Ücretlerinden Sorumluluk
Madde 39- Hakemler, vergiler de dahil olmak üzere yaptıkları masrafların karşılanmasına ve belli bir ücrete hak kazanırlar. Taraflar, yaptıkları masrafları birbirlerinden alma iddialarını ileri sürmeksizin, hakem heyetine karşı ortaklaşa veya ayrı ayrı yargılama giderlerinden sorumludurlar. Ücretler, uyuşmazlık konusu mal veya hakkın miktarına veya değerine göre belirlenir. Hakem heyeti, takdir yetkisine dayanarak ücretleri makul bir şekilde belirler. Eğer yargılama sonuca ulaşmadan bitirilmişse, hakem heyeti takdir yetkisine dayanarak ve yargılamanın bitirildiği aşamayı da dikkate almak suretiyle hakem ücretinde bir indirim yapar. Merkez, taraflardan idarî giderleri ve bu giderlere eklenen vergileri talep edebil ir. Taraflar bu ücreti ödeme konusunda, yaptıkları masrafları birbirlerinden alma iddialarını ileri sürmeden Merkeze karşı ortaklaşa veya ayrı ayrı sorumludurlar. Ücretin ve masrafların miktarı, uygulanan tahkim kurallarının bir parçası olan ücret tarifesine göre hesaplanır. Eğer uyuşmazlık konusu mal veya hakkın miktarı veya değeri, bir talep ya da karşı bir taleple belirlenmemişse, Merkez ya da hakem heyeti takdir yetkisine dayanarak idarî giderleri makul bir şekilde belirler.
Hakların İhlâline İtiraz Edilmesi
Madde 40- Tahkim kurallarının bazı hükümlerinin tam olarak yerine getirilmediğine veya tahkim yargılamasıyla ilgili olarak üzerinde anlaşma sağlanmış hükümlere uyulmadığına12 inanan bir taraf, tahkim yargılaması esnasında bu ihlâllere karşı gecikmeden itirazda bulunmadığı takdirde, yargılamanın bitmesinden sonra bu konuda itiraz edemez.
Hakem Hükmünün Yayımlanması
Madde 41- Hakem hükmü, ancak Merkez ve tarafların yazılı izinlerinin bulunması halinde yayımlanabilir. Bu yayınlarda tarafların ve temsilcilerinin adları, hakemlerin adları veya hakem yargısına ilişkin diğer özel konular hiçbir şekilde açıklanamaz.
Gizlilik
Madde 42- Taraflar, hakemler ve Merkez sekreteryasında hakem yargılamasının idari ,işlemlerini yürüten diğer kişiler, hakem yargısı ile ilgisi olan herkese karşı gizliliği sağlamalıdırlar. Özellikle taraflar, tanıklar, bilirkişiler ve diğer bütün deliller hakkında tam bir gizlilik sağlanmalıdır. Hakem yargılamasında taraflardan birinin lehine hareket eden kişiler bu gizliliğe uymakla yükümlü tutulmalıdırlar. Merkez, istatistiklerde kullanılmak üzere ve tarafların kimliklerini açıklamamak şartıyla hakem yargılaması ile ilgili bu bilgileri yayımlayabilir.
Sorumluluktan Hariç Tutma
Madde 43 - Hakemler ve Merkez üyeleri, tahkim yargılamasıyla ilgili herhangi bir işlemleri veya ihmâlleri nedeniyle herhangi bir kişiye karşı sorumlu olmayacaklardır.
Boşlukların doldurulması
Madde 44- Bu kurallarda açıkça düzenlenmeyen meselelerde hakem heyeti ve Merkez, bu kuralların ruhuna uygun olarak hareket ederek boşlukları dolduracaktır. Taraflar ve hakem heyeti gerek yargılama boyunca gerek hükmün icrası sırasında iyi niyetli olarak hareket edeceklerdir.
Ekler
Madde 45
1) DEĞERİ 1000 TL’yi geçen uyuşmazlıklar
Bu durumlarda baş hakemin ücreti ………..TL ve her bir yardımcı hakem için ………..TL’dir.
2) Değeri ………..TL ile ………..TL arası olan uyuşmazlıklarda:
Değeri ………..TL’yi aşan uyuşmazlıklarda yardımcı hakemlerin ücretleri şöyle belirlenir:
3) ………..TL ………..TL arası uyuşmazlıklarda ………..TL ücret ve ………..TL’yi geçen kısmın %1.8'i
4) ………..TL ile ………..TL arası uyuşmazlıklarda ………..TL ve ………..TL geçen kısmın %1.2'u
5) ………..TL -………..TL arası uyuşmazlıklarda
………..TL ücret ve ………..TL’yi geçen kısım için %0.9
6) ………..TL -………..TL arası uyuşmazlıklarda
………..TL ücret ve ………..TL’yi geçen kısım için %0.4
7)5………..TL -………..TL arası uyuşmazlıklarda ………..TL ücret ve ………..TL’yi geçen kısım için%0.2
8)1………..TL -………..TL arası uyuşmazlıklarda ………..TL ücret ve ………..TL’yi aşan kısım için %0.1
9) ………..TL -………..TL arası uyuşmazlıklarda ………..TL ücret ve ………..TL’yi aşan kısım için %0.06
10) ………..TL’yi aşan uyuşmazlıklarda ………..TL ücret ve geçen kısım için %0.03
11) Eğer hakem heyetinden koruma amaçlı olarak bir ara ölçüm istenirse 20. maddeyi takip ediniz. Hakemin ücreti %30 oranında arttırılır.
12) Eğer uyuşmazlık ikiden çok taraf arasındaysa bu programa göre hakemin ücreti her bir fazla taraf için %20 oranında arttırılır. Hakem ücreti toplamda %50'den fazla arttırılamaz.
13) Heyetin başkanı ve hakem için ücret madde3 ve 12'deki ücretlere %30 eklenerek tespit edilir.
14) Hakem heyetine verilecek geçici avansın miktarı Merkez sekreteryası tarafından 7. madde dikkate alınarak tespit edilecektir.
15) ………..TL’ye kadar olan bir ihtilafta Merkezin idari ücreti uyuşmazlığın %2'sidir. ………..TL ile ………..TL arası uyuşmazlıklarda ücret ………..TL ve ………..TL’yi geçen kısım için %l'dir. En az Merkez idari ücreti ………..TL, en fazla ise ………..TL’dir.
İddialar üzerine karşı iddialar ileri sürülürse bu iddia ve karşı iddialarda yazılan miktarlar toplanarak Merkez'in idari ücreti belirlenir. Bir karşı iddia için verilmesi gereken idari ücret ihtilaf için belirlenen toplam ücretten Merkez idari ücretinin düşürülmesi ile elde edilir. Bir karşı iddia için en az idari ücret ………..TL’dir .İddia ve karşı iddia için verilecek en fazla ücret ise ………..TL’dir. Eğer hakem yargılamasında ikiden fazla taraf yer alıyorsa, Merkez'in idari ücreti her bir fazla taraf için %20 ek ücreti gerektirir. En fazla ücret ………..TL’dir. 16) Eğer bir iddia, karşı iddia veya diğer herhangi bir yazılı belge Merkez'e verildiğinde Almanca, İngilizce, Fransızca dışında bir dildeyse Merkez bunların tercümesini ayarlar. Bu tercümelerin ücreti 15. madde hükümleri dahilinde idari ücrete eklenir.
